Fren Balatası Ne Zaman Değişir? Uyarı Sinyalleri

Fren balatası, kalınlığı üreticinin belirttiği alt sınıra yaklaştığında ya da aşınma belirtisi verdiğinde değişir. Herkese uyan tek bir kilometre yoktur: balatanın ömrü aracın kullanım şekline, yola ve yüke göre değişir. Kesin değer araç kullanım kılavuzunda yazar, gerçek durumu ise yalnızca ölçüm gösterir.

Bursa'nın eğimli yolları ve yoğun trafiği fren balatasını zorlar. Sık dur-kalk yapan bir araçta balata, uzun yolda giden bir araca göre daha çabuk incelir.

Balatanın ömrünü ne belirler?

Şehir içi dur-kalk, inişlerde sık frenleme, yüklü kullanım ve sert frenleme alışkanlığı balatayı çabuk eritir. Düz yolda ve yumuşak kullanımda aynı balata çok daha uzun dayanır. Bu yüzden kilometre yerine iki şeye güvenin: kılavuzdaki aralıkta yapılan fren kontrolüne ve balata kalınlığının ölçülmesine.

Ölçüm için tekerleğin sökülmesi gerekir. Periyodik bakım ya da mevsimlik lastik değişimi, frenleri baktırmak için iyi bir fırsattır.

Kontrolde yalnız kalınlığa bakılmaz. İç ve dış balatanın eşit aşınıp aşınmadığı, kaliperin (balatayı diske bastıran parça) serbest hareket edip etmediği ve diskin yüzeyi de incelenir. Aynı tekerlekte bir balatanın ötekinden belirgin biçimde hızlı incelmesi, kaliper kızaklarının takıldığını gösterebilir.

Sürüş şekliniz de balatanın ömrünü uzatabilir. Uzun inişlerde vitesi düşürüp motor frenini kullanmak, takip mesafesini korumak ve frene erkenden, yumuşak basmak balatayı da diski de ısıdan korur. Kışın Uludağ yönüne çıkmayı düşünüyorsanız yolculuktan önce frenleri baktırmak özellikle yerindedir, çünkü inişte balata ve disk çok ısınır.

Aracınız aşınmayı nasıl haber verir?

• Ses: Frene basınca ince bir ıslık ya da gıcırtı çoğu zaman aşınma uyarısıdır; birçok balatada bu sesi çıkaran küçük bir metal uyarı çubuğu bulunur. Nemli havada sabahki ilk frenlerde geçici ses olabilir, gün boyu sürüyorsa kontrol gerekir.
• Metal sürtmesi: Kaba ve metalik bir ses, balatanın bittiğini ve metalin diske değdiğini gösterebilir. Bu aşamada disk de zarar görür, beklememek gerekir.
• Titreme: Frenlemede pedalda ya da direksiyonda titreme çoğunlukla diskin yüzeyiyle ilgilidir. Tekerlek balansı da titreme yapabilir; titreme yalnız frenlemede oluyorsa fren sistemi öncelikli şüphelidir.
• Pedal hissi: Pedalın normalden fazla inmesi ya da yumuşak hissedilmesi, balatadan çok hidrolik sistemle ilgili olabilir (hava, sıvı seviyesi, kaçak). Gecikmeden kontrol ettirin.
• Çekme: Frenlemede aracın bir yana kayması iki tarafın eşit frenlemediğini gösterir. Nedeni balata, kaliper ya da ön takım ve süspansiyon olabilir.
• Uyarı lambası: Bazı araçlarda balata aşınma sensörü gösterge panelinde lamba yakar. Fren ve ABS lambalarının anlamı için kılavuza bakın, sonra kontrol ettirin.

Her balata ses çıkararak uyarmaz. Uyarı çubuğu bulunmayan balatalar sessizce biter, bu yüzden belirti beklemek yerine düzenli ölçüm yaptırmak daha güvenlidir.

Ön ve arka balata aynı hızda aşınmaz

Frenleme sırasında aracın ağırlığı öne biner. Bu yüzden ön frenler işin büyük bölümünü yapar ve çoğu araçta ön balata arkadan önce incelir. Arka balata daha uzun dayanır, ama kontrolü atlanmamalıdır: arka frenler kampanalıysa (balatası kapalı bir tamburun içinde çalışan sistem) aşınma dışarıdan görünmez ve sökerek bakmak gerekir. Birçok araçta el freni de arka frenleri kullandığı için el freni zayıfladıysa arka frenler de baktırılmalıdır.

Aynı akstaki, yani ön ya da arkadaki iki tekerleğin balataları birlikte değişir. Yalnız biri yenilenirse iki tekerlek eşit frenlemez ve araç yana çeker.

Balata değişirken disk ve fren hidroliği de kontrol edilir

Balata değişiminde disk kalınlığı ölçülür. Kalınlık disk üzerinde yazılı alt sınırın altındaysa; yüzeyde derin çizik, kenarda basamak ya da renk değişimi varsa disk de yenilenir. İnce ya da eğri diske takılan yeni balata kısa sürede ses ve titreme yapar. Yeni balata diske tam oturana kadar frenler ilk günlerde biraz farklı hissedilebilir; bu dönemde sert frenlemelerden kaçınmak oturmayı kolaylaştırır.

Fren hidroliği (frenin basıncını ileten sıvı) balatadan farklı olarak zamana göre değişir. Hava nemini çeker, bu da sıvının kaynama noktasını düşürür. Değişim süresi kılavuzda yazar ve eğimli yollarda bu bakımı geciktirmemek yerinde olur.

Fiyat; aracın modeline, parçanın orijinal ya da eş değer (muadil) olmasına ve diskin de değişip değişmeyeceğine göre farklılaşır. Araç görülmeden net bir rakam vermek mümkün olmaz.

Ne yapmalı?

• Metal sürtme sesi, yumuşayan pedal, yana çekme ya da yanan fren lambası varsa aracı zorlamayın; mesafe uzunsa yol yardımı isteyin.
• Hafif gıcırtı ya da titreme fark ettiyseniz bekletmeden kontrole götürün.
• Belirti olmasa da frenleri kılavuzdaki aralıkta ve lastik değişiminde baktırın.
• Aynı akstaki balataları birlikte değiştirtin, diskin ölçüldüğünden ve parçanın orijinal mi eş değer mi olduğundan emin olun.

Fren belirtisini bekletmek çoğu zaman yalnız balata yerine disk masrafına da yol açar. Kontrol için fren balata değişimi sayfamıza bakabilir ya da Osmangazi'deki atölyemize randevu alabilirsiniz. Bakım zamanlarını merak ediyorsanız periyodik bakım ne zaman yapılır yazımız da işinize yarar.